Arbeidsongeschiktheid
Arbeidsongeschikt raken of langdurig ziek worden kan werkelijk iedereen overkomen. Er verandert veel in je persoonlijke en financiële situatie als je niet meer (volledig) kunt werken. Het is daarom verstandig om je daarop voor te bereiden.
Want hoe voorkom je geldproblemen? Wie bepaalt in hoeverre je arbeidsongeschikt bent en waarom doet dat ertoe? Mag je werken als je deels ongeschikt bent? Welke regelingen en uitkeringen bestaan er allemaal? En wat zijn precies de verschillen tussen werknemers in loondienst en ondernemers?
Snel naar onderwerp:
Wat is arbeidsongeschiktheid?
Er is sprake van arbeidsongeschiktheid wanneer je fysiek en/of mentaal niet meer, of niet volledig, in staat bent om je werk uit te voeren. Dat kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een langdurige ziekte, een ongeval of psychische klachten wanneer te veel (werk)stress zich ontwikkelt tot een burn-out.
Lees meer over verschillende mogelijke oorzaken van arbeidsongeschiktheid: van ongevallen op de werkvloer tot RSI, overbelasting en overspannenheid.
Wat zijn de gevolgen als je arbeidsongeschikt raakt?
Als je niet meer (volledig) kunt werken, dan zal er veel in je persoonlijke en financiële situatie veranderen.
Werknemers in loondienst die ziek worden of een ongeval krijgen, hebben een vangnet in de vorm van hun werkgever en de WIA-uitkering, waarmee zij in meer of mindere mate zijn verzekerd van een inkomen.
Dat is anders als je ondernemer bent. Als zelfstandige zonder personeel heb je geen recht op loondoorbetaling bij ziekte: niet meer kunnen werken betekent dus geen inkomen. Er is vanuit de overheid geen financieel vangnet geregeld voor zelfstandigen die arbeidsongeschikt raken. Mede daarom wordt in de nabije toekomst de AOV voor ondernemers verplicht.
Lees meer over de verschillende regelingen bij arbeidsongeschiktheid of over hoe een AOV werkt.
Wat is het verschil tussen gedeeltelijke en volledige arbeidsongeschiktheid?
Als je nog in staat bent om voor een deel te blijven werken, ben je gedeeltelijk arbeidsongeschikt. Kun je helemaal niet meer werken, dan ben je volledig arbeidsongeschikt.
Wie bepaalt in hoeverre je arbeidsongeschikt bent?
Afhankelijk van of je in loondienst bent of als zelfstandige een arbeidsongeschiktheidsverzekering hebt afgesloten, bepaalt een arts, medisch adviseur en/of de arbeidsdeskundige via het UWV of je verzekeraar jouw mate van arbeidsongeschiktheid.
Uitkeringspercentages en –drempels
Die mate van arbeidsongeschiktheid hangt samen met het uitkeringspercentage van je AOV of WIA-uitkering. De uitkeringsdrempel voor een AOV ligt bijvoorbeeld op 25%, waar je voor de WIA tenminste 35% arbeidsongeschikt moet zijn om aanspraak te kunnen maken op een uitkering. Afhankelijk van het percentage arbeidsongeschiktheid, krijg je een hogere of lagere uitkering.
(Gedeeltelijk) arbeidsongeschikt en werken: mag dat?
Ben je arbeidsongeschikt verklaard, dan zullen jij en (indien van toepassing) je werkgever of verzekeraar je best doen om jou met succes te laten herstellen en re-integreren. Je bent gedurende dat proces inzetbaar voor werk dat past bij wat je op dat moment aankan. Binnen je huidige, of een andere functie of bedrijf.
Ontvang je een WGA-uitkering (onderdeel van de WIA) én werk je tijdens je gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid? Dan zal je loon wel op de uitkering in mindering worden gebracht. Maar als je dus werkt naast zo'n uitkering, heb je daardoor meer inkomen dan wanneer je niet werkt.
Ontvang je een uitkering via je arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) en werk je daarnaast? Dan heeft het inkomen dat wordt verdiend geen invloed op je AOV-uitkering.
Welke uitkeringen en regelingen zijn er bij arbeidsongeschiktheid?
Afhankelijk van of je een werknemer in loondienst bent of zelfstandige zijn er verschillende mogelijkheden.
1. De opties voor arbeidsongeschikte zelfstandigen
Als zelfstandige met of zonder personeel ben je zelf verantwoordelijk voor een financieel vangnet voor wanneer je (gedeeltelijk) arbeidsongeschikt raakt en niet langer (volledig) kunt werken. Vanuit de overheid is zoiets namelijk niet voor je geregeld. Pas wanneer je aantoonbaar onvoldoende inkomen of eigen vermogen hebt om in je levensonderhoud te voorzien - er wordt hiervoor gekeken naar je (partner)inkomen, spaargeld, bezittingen, eigen huis en bedrijf -, kom je in aanmerking voor een bijstandsuitkering. En dat wil je natuurlijk voorkomen.
Dus welke opties heb je als ondernemer? Bestaat ook voor jou een uitkering bij arbeidsongeschiktheid? Je kunt je op verschillende manieren beschermen tegen inkomensverlies:
2. Regelingen voor arbeidsongeschikte werknemers en andere uitkeringen via het UWV
De eerste twee jaar van je arbeidsongeschiktheid zijn er andere mogelijkheden en voorwaarden dan daarna.
Nog geen twee jaar ziek?
Dan heb je mogelijk recht op:
loondoorbetaling via je werkgever (de eerste twee jaar van je ziekte is je werkgever verplicht om tenminste 70% van je brutoloon door te betalen, tot aan een eventuele WIA-uitkering), of indien niet van toepassing:
een Ziektewetuitkering, wanneer je geen vaste baan hebt (en bijvoorbeeld uitzendkracht, oproep- of invalkracht bent); je contract gedurende je ziekte afloopt; je een WW-uitkering krijgt; of wanneer je weliswaar een werkgever hebt, maar een als hoger beschouwd ziekterisico hebt, zoals orgaandonoren en zwangere vrouwen.
Al langer dan twee jaar ziek?
Dan heb je via het UWV mogelijk recht op een:
WIA-uitkering (‘Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen’)
WAO-uitkering (‘Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering’)
WAZ-uitkering (‘Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen’)
Deze uitkeringen aanvragen of verder lezen over alle voorwaarden? Je kunt hiervoor terecht op de website van het UWV.
Andere slimme tips bij arbeidsongeschiktheid
Het valt aan te raden om de volgende kansen te verkennen wanneer je arbeidsongeschikt raakt of wanneer je bezig bent om je daarop voor te bereiden. Zoek uit waarop je wel en geen aanspraak kunt maken en maak het onderdeel van je financiële planning.
Als je arbeidsongeschikt raakt, gaat je inkomen doorgaans omlaag. Het kan zijn dat je daardoor ineens recht hebt op (hogere) toeslagen en subsidies, zoals zorg- of huurtoeslag, het kindgebonden budget of op andere regelingen van jouw gemeente.
Maak je kosten vanwege jouw ziekte, dan kun je die in sommige gevallen van de inkomstenbelasting aftrekken. Deze aftrekposten maken dat je minder belasting betaalt of zelfs geld terugkrijgt. Het kan daarnaast verstandig zijn om een aanvullende verzekering te nemen, zodat je zorgkosten (beter) gedekt zijn.
Met een woonlastenverzekering stel je de betaling van je woonlasten veilig wanneer je inkomen daalt of zelfs wegvalt door arbeidsongeschiktheid. Daarmee kun je de hypotheek van je huis blijven betalen. Hypotheekadvies kan je verder helpen als je vragen hebt rond arbeidsgeschiktheid en je hypotheek.
Je bouwt geen pensioen (wel AOW) op over een WIA-uitkering. Mogelijk krijg je van je pensioenuitvoerder wel een arbeidsongeschiktheidspensioen als aanvulling daarop. En als je arbeidsongeschikt bent, loopt je pensioenopbouw meestal gewoon door. Dat wordt premievrijstelling genoemd.
Voorkomen is beter dan genezen
Zoals met zoveel zaken in het leven, is het beter om arbeidsongeschiktheid te voorkomen dan te genezen. Univé ondersteunt je daarom graag bij de preventie ervan. Verdiep je in de meest gangbare oorzaken van arbeidsongeschiktheid en wat jij zelf kunt doen om te voorkomen dat je uitvalt. Of lees direct hoe:
De AOV
AOV afsluiten
AOV & Financiën
Ik ben al klant